Dziś post o rodzajach wełny, który szczególnie przyda się szyjącym z wełny z recyklingu. Ale także tym, którzy po prostu polują na wełnę z drugiej ręki, sporo tu wyjaśnię. Podzieliłam rodzaje wełny na dwie grupy: w zależności od obróbki materiału i w zależności od pochodzenia wełny. Następnie kilka słów o znaku Woolmark. Same konkrety i to w kolejności alfabetycznej :) Na koniec podsumowanko dla szyjących pieluszki.

Napisałam nawet do The Woolmark Company, aby raz na zawsze rozwiać wątpliwości, co do tych superłoszów i maszin łoszabli, jednak więcej w źródłach.

PODZIAŁ WEŁNY W ZALEŻNOŚCI OD OBRÓBKI (najczęściej spotykane) + WOOLMARK

HIGH TWIST – wełna wysokoskrętna, której włókna skręcono więcej niż 60-80 razy. Dzięki takiemu zabiegowi tkanina jest mocniejsza i lżejsza, a także lepiej oddycha. Polecana szczególnie na upały.

MASHINE WASHABLE- wełna, która może być prana w pralce bez kurczenia się. Niestety nie dotarłam do żadnego źródła, które jednoznacznie powiedziałoby, w jaki sposób się to uzyskuje. Jeśli chodzi o przydatność do pieluszek, to bywa różnie, większość chłonie lanolinę, ale czasem się zdarza, że nie. W oznaczeniach na metkach też bywają rozbieżności – na jednych jest 30st, na innych 40st. The Woolmark Company odpisał mi tylko, że to oznacza, że wełnę można prać w pralce.

ORGANIC WOOL – wełna organiczna. Zwyczajna produkcja wełny wiąże się ze stosowaniem różnych toksycznych substancji. Inaczej jest w przypadku wełny organicznej. Dodatkowo wełna jest pozyskiwana z owiec hodowanych bez chemikaliów, zgodnie z naturalnymi metodami hodowli zwierząt. W procesie produkcji samej wełny nie można stosować sztucznych substancji, dzięki czemu materiał z wełny organicznej jest wolny od cząstek rakotwórczych, czy powodujących alergie.

SUPERFINE I EXTRAFINE(ULTRAFINE) – te oznaczenia najczęściej spotykamy na odzieży z merino. Są to najcieńsze włókna, najbardziej miłe i niegryzące. Jeśli merino gryzie, to zazwyczaj ma grubsze włókna, lecz na metce nie chwalą się tym. Poniżej grubości włókien merino w mikrometrach z ich odpowiednimi nazwami. < 15.5 Ultrafine Merino 15.6 – 18.5 Superfine Merino 18.6 – 20 Fine Merino 20.1 – 23 Medium Merino > 23 Strong Merino

SUPERWASH – najczęstsza obróbka wełny czesankowej (jeszcze przed przędzeniem) chroniąca przed kurczeniem się włókien. Polega na chemicznym usuwaniu łusek na powierzchni wełny dzięki związkom chloru i siarki. Następnie płucze się taką wełnę, aby zneutralizować reakcję i wypłukać potem chemikalia. Na koniec włókna pokrywane są żywicą i środkiem zmiękczającym. Taki zabieg pozwala na pranie wełny w maksymalnie 45 stopniach, bez kurczenia się. The Woolmark Company napisali, że nie jest im znany ten termin.

TOTAL EASY CARE (TEC) – podobnie jak Superwash, TEC ma chronić przed kurczeniem się wełny w 40 stopniach Celsjusza. Jest to zabieg promowany przez The Woolmark Company i napisali mi, że dodatkowo wełnę z oznaczeniem TEC można suszyć w suszarce, ponadto nie traci kolorów. Pierwszy sposób jest podobny do Superwash, tylko stężenie chemikaliów jest wyższe, na koniec włókna także są pokrywane żywicą. Drugi sposób polega na obróbce gotowej dzianiny – najpierw dzianinę się wstępnie utlenia, a następnie nakłada specjalny polimer, który pęcznieje podczas prania blokując łuski na włóknach wełny odpowiedzialne za kurczenie i filcowanie.

WOOLMARK Woolmark to znak handlowy, który należy do organizacji AWI (Australian Wool Innovation), która promuje wyroby z wełny australijskich owiec, głównie merynosów. Aby używać tego znaku, należy mieć licencję. Jeśli znajdziecie taki znak na metce, jest to gwarancja, że mamy do czynienia z czystą żywą wełną (Pure New Wool). Znak ten powstał w 1964 roku i jest chroniony w ponad 140 krajach, a AWI jest organizacją non profit. Zrzesza ponad 60 000 australijskich producentów wełny, inspiruje, edukuje. Znak jest gwarancją najwyższej jakości wełny. Często można też spotkać następujące znaki, które oznaczają mieszanki z wełną: WOOLMARK – 100% czystej żywej wełny WOOLMARK BLEND 50-99% czystej żywej wełny WOOL BLEND 30-49% czystej żywej wełny

PODZIAŁ WEŁNY W ZALEŻNOŚCI OD POCHODZENIA- Z JAKIEGO JEST ZWIERZAKA

ALPAKA/ ALPACA/ ALPAGA – wełna alpaki. Jest mocna, ciepła i trwała. Włókna mają podobną grubość (15-40 mikrometrów), porównywalnie z delikatnym merino i kaszmirem. Jest jednocześnie lżejsza i mocniejsza niż kaszmir. Mają naturalnie różne kolory, więc często jest pozostawiana w stanie naturalnym.

ANGORA/ RABBIT –wełna królicza (nie mylić z moherem z kóz angorskich). Włókna tej wełny mają 10-15 mikrometrów, jest więc najlżejszym, najdelikatniejszym i najcieplejszym naturalnym włóknem. Taka wełna jest lekka, niezbyt elastyczna i niezbyt mocna, dlatego często występuje jako mieszanka z innymi wełnami. Angora jest niestety podatna na matowienie i filcowanie. Ciekawostka – króliki angorskie muszą być czesane codziennie, aby uchronić ich wełnę przed sfilcowaniem.

BABY ALPACA/ CASHMERE/ CAMELHAIR – termin BABY odnosi się do grubości pojedynczych włókien wełny. Może to być wełna otrzymana z młodych osobników, jednak ważniejsze są tu geny. Można bowiem w procesie hodowli uzyskać dorosłe zwierzęta, które dają wełnę równie cienkie, co te młodsze. Baby to przedrostek gwarantujący lepszą, delikatniejszą, bardziej miękką wełnę.

CASHGORA – jest to wełna kóz rasy cashgora. Czyli krzyżówki kóz angorskich (moher) z kaszmirowymi. Wełna, która z nich powstaje, łączy w sobie cechy obu tych wełen.

CAMEL HAIR / CAMEL/ KAMEL/ CAMMELLO – wełna wielbłądzia. Jest to bardzo miękki materiał, z których produkuje się najczęściej kurtki i koce. Wełna wielbłąda ma lepsze właściwości izolacyjne od wełny owczej, jednak szybciej się zużywa i jest mniej sprężysta. Większość wełny pochodzi od wielbłądów dwugarbnych hodowanych w zimniejszych regionach, a wełna jest zbierana podczas wiosennego linienia. Wełna wielbłądzia jest delikatniejsza i dłuższa niż owcza, prawie tak miękka jak kaszmir. Można ją łatwo farbować, jednak mają piękny kamelowy kolor, więc często zostają w naturalnej barwie.

KASZMIR/CASHMERE/ KASHMIR,/KASCHMIR – wełna z kóz tybetańskich (kaszmir). Jest to bardzo luksusowy rodzaj wełny. Włókna mają grubość około 18 mikrometrów, czyli porównywalnie z najcieńszymi merino. Wełna jest bardzo cieplutka, ale ciężarowo lekka. Kaszmir jest produkowany z podszerstka sierści kóz, gdy zaczynają linieć. Stanowi to jedynie czwartą część całej sierści. Kaszmir jest ulubieńcem większości osób pieluszkujących, bo nie gryzie, chłonie lanolinę lepiej niż wełna, i najlepiej chroni przed przeciekami – tzw. pancerniak.

KID MOHAIR – to delikatniejsza odmiana moheru uzyskiwana z młodych kóz mających nie więcej niż rok.

LAMA / LLAMA – wełna lamy. Jest naturalnie lśniąca, ma słabsze i grubsze włókna puste w środku, bardzo ciepłe. To jedna z rzadziej spotykanych rodzajów wełny.

LAMBSWOOL – wełna jagnięca, pozyskana z pierwszego strzyżenia jagniąt, które nie skończyły jeszcze roku (zazwyczaj ok. 6-7 miesiąca życia). Jest to bardzo miękka, delikatna wełna. Jest gładka, mocna i elastyczna, dodatkowo hipoalergiczna i odporna na roztocza.

MERINO WOOL – wełna z owiec merino. Często jest mylona z najczęściej występującą w Polsce rasą owiec merynos polski, którego średnica włókien ma 22-26 mikrometrów, czyli są grubsze od merino. Merino wool jest z owiec rasy merino pochodzącej z Hiszpanii, ale aktualnie większość produkcji z merino jest umieszczone w Australii i Nowej Zelandii. Merino wool ma włókna o grubości 11-24 mikrometrów. Jest miękka, elastyczna, a te najcieńsze nie gryzą. Często wykorzystywana wełna w odzieży termicznej, swetrach, skarpetkach, a także w otulaczach wełnianych na lato.

MOHER/MOHAIR – wełna z kozy angorskiej (nie mylić z angorą z królika). Ma grubość 25-40 mikrometrów. Nie jest tak miękka jak kaszmir. Ma mieszaną teksturę, ponieważ grubsze włosy zewnętrzne mieszają się z miękkim podszerstkiem. Jest ciężka, miękka, jedwabista i błyszcząca. Służy głownie do wyrobu płaszczy i kurtek. Jest bardziej odporna na filcowanie, ponieważ ma mniejsze łuski na włóknach niż owcza wełna.

PURE NEW WOOL/ PURA LANA VERGINE/ REINE SCHURWOLLE –czysta, żywa wełna. Jest to wełna, która została po raz pierwszy skręcona w przędze. Nie była wcześniej wykorzystywana, ani przetwarzana w żadnym celu. To w zasadzie synonim VIRGIN WOOL. Jeśli materiał posiada znak Woolmark, to z pewnością jest właśnie czystą, żywą wełną.

SHETLAND WOOL – wełna szetlandzka pochodząca od owiec szetlandzkich (Szkocja). Włókna mają 23 mikrometry grubości. Jest to wełna dość trwała, ponieważ klimat na wyspie jest chłodny. Nadaje się świetnie do ciepłych grubych swetrów, jednak często gryzie.

VICUNA/ WIGOŃ –wełna z wigonia. Jest bardzo rzadko spotykana, dlatego jest bardzo droga. Uznawana za jedną z najdelikatniejszych włókien. Wigoń był święty dla starożytnych Inków i zachowywali jej wełnę jedynie dla rodziny królewskiej. Jest delikatniejsza niż kaszmir i bardzo ciepła. Zbiór i eksport wełny z wigonia jest ściśle regulowany przez peruwiański rząd. Dlatego pewnie nigdy takiej dotąd nie spotkałam.

VIRGIN WOOL/ FLEECE WOOL/ LANA VERGINE/ SCHURWOLLE – wełna dziewicza. Może to oznaczać dwie definicje. Po pierwsze –taka wełna pochodzi z pierwszego strzyżenia owiec, czasami jagniąt. Po drugie – nie została wcześniej nigdy wykorzystana. Na pewno to będzie materiał lepszej jakości od wełny bez takiego dopisku.

QIVIUT –wełna z podszerstka arktycznego piżma, hodowanego w Kanadzie i na Alasce. W okresie linienia zbiera się wełnę ręcznie. Wełna qiviut jest delikatniejsza niż owcza, bardziej miękka, ale też około osiem razy cieplejsza, dlatego często używa się jej do wyrobu odzieży zimowej. Jest odporna na filcowanie. Zwykle jest koloru ciemnoszarego.

YAK/ JAK/ YACK- wełna jaka. Jaki to długowłose bydło pochodzące z Himalajów i z innych części centralnej Azji. Jest to tradycyjne włókno, które używano do wytwarzania nie tylko do odzieży, lecz także do namiotów i lin.

PODSUMOWANKO DLA SZYJĄCYCH PIELUSZKI Z WEŁNY Z RECYKLINGU

1. Najlepsze do lanolinowania są wełny owcze i kozie, kaszmir jest pancerny. Inne wełny, które nie zawierają naturalnie lanoliny, będą ją chłonąć, ale mogą niekorzystnie zachowywać się po kontakcie z moczem. Super też są wszystkie mieszanki wełen owczych i kozich lub innych naturalnych wełen.

2. Trzeba uważać na podróbki i domieszki sztuczne. Dopuszcza się 10% domieszki sztucznej. Warto zrobić próbę ognia w razie wątpliwości, która jednak nie wykryje naturalnych domieszek takich jak jedwab, ale do tego odsyłam na grupę Szyjemy pieluszki.

3. Uwaga na oznaczenia PA, np. Cashmere PA, oznacza, że to jest sztuczny kaszmir. Uwaga na włóczki „typu merynos”, zazwyczaj mają sporo sztuczywa w składzie.

4. Uwaga na: machine washable (raczej chłonie lanolinę), superwash (raczej nie chłonie lanoliny, bo ma na wierzchu żywicę), Total Easy Care (na pewno nie chłonie lanoliny, bo ma zazwyczaj na wierzchu polimery).

5. Oczywiście wełnę przed szyciem pierzemy, bo wtedy wychodzą dziurki, no i ze względów higienicznych. Warto wyoctować, aby odkazić i usunąć ewentualne płyny do płukania.

Źródła i dla głodnych wiedzy o rodzajach wełny:

Grupa wsparcia Szyjemy pieluszki

https://www.woolmark.com/about-wool/what-is-merino-wool/?fbclid=IwAR2D1WxoTOpJyNKrBpREIZs1ExXFJBhNX8k92jPUnedInPql2X2Rq2nVaMU

http://consciouslycrochet.com/truth-superwash-wool/ (na tej stronie możecie zobaczyć schematycznie jak wyglądają włókna wełny - aby dowiedzieć się, gdzie wnika lanolina, jest tu też opisana ciemna strona wełny superwash)

https://agronomag.com/11-things-to-know-about-wool-types-of-wool/

https://www.heddels.com/2016/09/know-your-wools-cashmere-lambswool-angora-and-more/ (polecam zerknąć tu- są czadowe fotki zwierzaków dających wełnę)

https://en.wikipedia.org/wiki/Wool

https://gearpatrol.com/2019/11/18/wool-types-to-know/

https://sewguide.com/types-of-wool-fabric/ (tu możecie zerknąć, bo są jeszcze wyszczególnione rodzaje wełny ze względu na rodzaj materiału np. tweed, flausz, flanela, filc itp)

http://thesartorius.blogspot.com/2015/09/oznaczenia-na-metkach-wena.html?m=1

https://www.woolmark.com/news/textile-innovation/total-easy-wool-care/

https://blog.pendleton-usa.com/2017/04/28/types-of-wool-explained-merino-lambswool-shetland-more/?fbclid=IwAR1BAPIppGZuKIwYrpB5NJIDoWHDj29eNk58-kddFthCTujS4zLm9AYVJo4

https://www.woolmark.com/our-story/about-us/

https://www.moons.co.uk/blog/woolmark-50-years-strong/

https://www.bluebellyarns.co.uk/the-superwash-process/ (tu bardzo dokładnie i naukowo opisane mechanizmy zapobiegające kurczeniu się wełny np. Superwash, TEC)

A Wy jaki rodzaj wełny lubicie najbardziej? Czy coś jest jeszcze niejasne?

PS. kto dotarł do końca... wiedzieliście, że można też prząść z podszerstku kota i psa?? Brawo dla wytrwałych <3